Nie dla leszczy. Pan Dromader

Sezon dyżurów w Leśnej Bazie Lotniczej w Krępsku dobiegł końca. Przez ostatnie pół roku stacjonowały tu dwa gaśnicze Dromadery i patrolowa Cessna. Gdyby w tym czasie w lasach Nadleśnictwa Wałcz wybuchł pożar wymagający wsparcia z powietrza, do akcji mogłyby ruszyć właśnie samoloty z Krępska. O tym, dlaczego wśród pilotów Dromader zasłużył na miano „pana Dromadera”, którym leszcze nie latają, opowiedzieli nam piloci z bazy.

Zakończył się tegoroczny dyżur załóg w Krępsku. Piloci rozpoczęli go 16 marca, a 28 września odlecieli do głównej bazy firmy AeroGryf w Szczecinie-Goleniowie. Przez pół roku Krępsko było dla nich miejscem pracy i drugim domem. Stąd ruszali na patrole i do pożarów, a w gotowości czekali także wtedy, gdy za oknem nie działo się nic niepokojącego.

Na miejscu stacjonują dwa gaśnicze M18 Dromader i patrolowa Cessna 172. Trzeci Dromader dyżuruje w podbazie w Herburtowie niedaleko Wielenia. Razem zabezpieczają obszar Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile, obejmujący blisko 364 tys. hektarów gruntów leśnych. W razie dużego pożaru samoloty mogą też zostać skierowane do sąsiedniej dyrekcji. W tym sezonie jedna z maszyn z Krępska poleciała z pomocą na teren RDLP w Toruniu.

Pięć minut, dwa tysiące litrów

Zanim pilot zobaczy dym, informacja musi dotrzeć do bazy. Leśne punkty alarmowo-dyspozycyjne obserwują teren m.in. za pomocą kamer umieszczonych na wieżach. Zgłoszenia trafiają do regionalnego punktu w Pile, gdzie zapada decyzja o wysłaniu samolotu. Według RDLP od wykrycia zagrożenia do startu mija zwykle około dziesięciu minut. Na lotnisku, przy najwyższym stopniu zagrożenia pożarowego, załoga przygotowuje się jednak do jeszcze szybszej reakcji.

– Jeden samolot stoi wtedy przy pompie. Ja biegnę do maszyny, mechanik włącza wodę, odpalam silnik. W pięć minut się wyrabiamy – opowiada pilot Maciej Lewandowski.

Samo napełnienie zbiornika trwa około dwóch minut. Dromader zabiera z Krępska mniej więcej dwa tysiące litrów wody. Mógłby unieść więcej, ale ilość ładunku trzeba dostosować do warunków startu: długości pasa i przeszkód w jego sąsiedztwie. Po zrzucie wraca po kolejną porcję. Aby skrócić takie loty, RDLP w Pile ma również sześć dodatkowych miejsc startów i lądowań, gdzie samoloty mogą uzupełnić wodę bliżej pożaru.

„Dromaderek”. Tak się nie mówi

Maciej Lewandowski i kierownik bazy, pilot Krzysztof Stasiak, uczyli się agrolotnictwa na tej samej uczelni w Olsztynie. Latają od dziesięcioleci, pracowali także poza Polską. Są już na emeryturze, ale nadal zasiadają za sterami. O Dromaderze nie opowiadają jak o starej, dobrze oswojonej maszynie.

U nas mówi się, że z Dromaderem nie pije się bruderszaftu – zaznacza pilot M. Lewandowski.

To jedno z powiedzeń, które piloci zapamiętali dzięki instruktorowi. Kiedy pojawiła się wersja samolotu pozwalająca zabrać większy ładunek, instruktor objeżdżał bazy i tłumaczył załogom, że przy starcie, lądowaniu i zrzucie nie ma miejsca na lekceważenie zasad.

– Mówił: „Panowie, to nie jest Dromader. To jest pan Dromader” – wspomina K. Stasiak.

Lewandowski mówi, że właściwie są trzy Dromadery: pusty, częściowo załadowany i ten z pełnym zbiornikiem. Z pustym, jak żartuje, można się szybko zaprzyjaźnić. Pełny wymaga znacznie większej uwagi. Żeby wyjaśnić dlaczego, przywołuje zdarzenie, którego sam był świadkiem. Pilot po kilku lotach szkoleniowych po raz pierwszy wystartował z pełnym zbiornikiem wody. Tuż po oderwaniu od ziemi samolot stracił prędkość i przechylił się na skrzydło. Udało się wrócić na ziemię bez obrażeń, ale pilot wysiadł z kabiny tak przestraszony, że oświadczył, iż więcej Dromaderem nie poleci. I słowa dotrzymał.

– To wymagający samolot. Nie dla leszczy – podsumowuje pilot K. Stasiak.

Przy pełnym ładunku trzeba pozwolić maszynie rozpędzić się na pasie. – Nie wolno prowokować wcześniejszego startu. Jak będzie miał prędkość, sam się oderwie – tłumaczą. A gdy nad pożarem w ciągu niespełna dwóch sekund pozbywa się około dwóch ton wody, pilot musi być gotowy na nagłą zmianę zachowania samolotu.

Właśnie dlatego, choć obaj mają za sobą tysiące godzin w powietrzu, o Dromaderze nadal mówią z respektem.

Sekunda to kilkadziesiąt metrów

Dromader nie ma celownika, który wskaże pilotowi miejsce zrzutu. Przy punktowym gaszeniu woda opuszcza zbiornik przez dużą klapę w ciągu około dwóch sekund. Jest też mniejsza klapa, pozwalająca rozciągnąć zrzut w linię, na przykład wzdłuż zagrożonego fragmentu lasu.

– Sekunda spóźnienia to około 50 metrów. Można już nie trafić tam, gdzie trzeba – tłumaczy Maciej Lewandowski. Piloci korzystają ze wskazówek przekazywanych z ziemi, ale ostatnią decyzję podejmują w kabinie. Podczas pożaru koło Jastrowia kierujący akcją obserwował teren także z drona i wskazywał załogom miejsca kolejnych zrzutów.

Była to największa akcja, którą piloci z Krępska zapamiętali z tego sezonu. Do dwóch miejscowych Dromaderów dołączyła wtedy trzecia maszyna z Herburtowa. Załogi wspominają, że w najgorętszym okresie niemal codziennie dochodziło do jakiegoś zdarzenia.

Z danych przekazanych przez Michała Nowaka, naczelnika Wydziału Ochrony Lasu RDLP w Pile, wynika, że od początku roku na terenie dyrekcji odnotowano 56 pożarów lasów. Ogień objął łącznie 31,76 hektara, a średnia powierzchnia pożaru wyniosła 0,57 hektara. Specjalista od ochrony przeciwpożarowej w RDLP w Pile zwraca uwagę, że najbardziej zdradliwy może być początek wiosny: las jeszcze się nie zazielenił, a na ziemi leżą suche pozostałości roślin z poprzedniego roku. W takich warunkach ogień może rozprzestrzeniać się bardzo szybko.

Należy jeszcze zaznaczyć, że całość kosztów związanych z czarterem samolotów i kosztów związanych z ochrona ppoż. terenów leśnych ponoszą Lasy Państwowe.

Dyżur w Krępsku dobiegł już końca. Przez ostatnich sześć miesięcy praca pilotów polegała nie tylko na lataniu, lecz także na czekaniu w gotowości. Gdy przychodziło wezwanie, w ciągu kilku minut musieli uruchomić maszynę, zabrać wodę i ruszyć tam, gdzie z lasu podnosił się dym.

PS Inspiracją do powstania tego tekstu był mieszkaniec Golc, mechanik lotniczy Andrzej Kasielski, który dopytywał, kiedy wreszcie odwiedzimy bazę w Krępsku. Niestety podczas wizyty nie zastaliśmy na miejscu Pans Andrzeja, ale dziękujemy za namowę. Miał Pan rację, to historia warta opowiedzenia.