Miłość do kolei zakończona policyjną interwencją

Michał Kowalczuk to znany w Wałczu pasjonat kolei. Jego zainteresowanie jest ściśle związane z niepełnosprawnością – zespołem Aspergera. Przez lata zgromadził bogatą kolekcję książek, biletów, modeli lokomotyw, czapek konduktorskich oraz kolejowych pamiątek. Zna na pamięć typy lokomotyw, ich numery oraz rozkłady jazdy zarówno aktualne, jak i archiwalne. W ostatnią sobotę swoją pasję przypłacił jednak ogromnym stresem. Został wylegitymowany i przewieziony na komendę policji.

Michał ukończył szkołę średnią, uczęszczał do Warsztatów Terapii Zajęciowej, a od siedmiu lat pracuje w Zakładzie Aktywności Zawodowej w Wałczu, w pralni. Jest członkiem Wałeckiego Klubu Miłośników Kolei, bierze udział w paradach parowozów w Wolsztynie oraz w przejazdach pociągami retro. Od kilku lat prowadzi także imienny kanał na YouTube, gdzie publikuje krótkie filmy z pociągami.

W sobotę, 13 grudnia, Michał – jak wiele razy wcześniej – udał się w okolice stacji Wałcz Raduń oraz dworca głównego, by obserwować kolej. Jak relacjonował później, na stacji panował niewielki ruch. Z uwagi na remont torów widoczne były głównie autobusy komunikacji zastępczej, wagony do przewozu tłucznia oraz drezyna. Wracając ulicą Kolejową, w pobliżu sklepu „Mrówka”, został zatrzymany przez funkcjonariuszy policji.

– Syn nie robił niczego nielegalnego. Miał przy sobie kamerę i telefon, ale w tamtym momencie nawet z nich nie korzystał – podkreśla jego matka, Sławomira Kowalczuk. – Policjanci nie przedstawili się, nie poinformowali o podstawie prawnej legitymowania ani o powodach interwencji. Michał usłyszał jedynie wzmiankę o „akcie CHARLIE” i rzekomym zakazie fotografowania. Funkcjonariusze tłumaczyli, że reagują na zgłoszenie dotyczące mężczyzny „w zielonych spodniach dresowych, patrzącego na tory”.

Około godziny 13:30 Michał zadzwonił do matki, informując, że jest legitymowany. Chwilę później został przewieziony na komendę. Tam – jak relacjonuje jego matka – przebywał przez około cztery godziny w odosobnieniu, bez przesłuchania i bez informacji, jak długo oraz z jakiego powodu jest zatrzymany. Kobiecie nie pozwolono na kontakt z niepełnosprawnym synem ani nie udzielono jej konkretnych informacji dotyczących interwencji.

– Usłyszałam od jednej z policjantek, że „procedury zostały uruchomione” i sprawa trafi do prokuratury, gdzie zostanie umorzona. Byłam w szoku, bo nikt nie potrafił mi powiedzieć, o co mój syn jest w ogóle podejrzany – mówi pani Sławomira. – Policjanci udali się jeszcze do naszego domu, gdzie zabezpieczyli dwa dyski komputerowe, telefon i kamerę należące do syna. Dopiero potem Michał został zwolniony. Jak później mi mówił, wielokrotnie pytał, dlaczego został zatrzymany, jak długo to potrwa, dlaczego zabrano mu sprzęt. Na żadne z tych pytań nie otrzymał odpowiedzi. Nikt z nim nie rozmawiał, niczego mu nie wyjaśniono.

Sprzęt – jak poinformowano rodzinę – ma zostać zwrócony po dwóch tygodniach. Dla mężczyzny, którego codzienne funkcjonowanie, praca i kontakty społeczne opierają się na telefonie, jest to szczególnie dotkliwe.

– Złożyłam skargę na działania wałeckich funkcjonariuszy do Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie. Zamierzam również złożyć zażalenie na czynności legitymowania i zatrzymania mojego syna oraz na wtargnięcie do naszego domu bez nakazu. Konsultowałam się z prawnikami, którzy jednoznacznie potwierdzają, że Michał nie zrobił nic złego – podkreśla Sławomira Kowalczuk. – Nowelizacja ustawy o obronie Ojczyzny z sierpnia 2025 roku jasno wskazuje, że zakaz fotografowania dotyczy wyłącznie obiektów wojskowych i służb specjalnych, wyraźnie oznaczonych specjalnym znakiem. Podniesienie stopnia alarmowego CHARLIE nie zmienia obowiązujących przepisów prawa. Samo patrzenie na tory kolejowe nie jest przestępstwem.

Rodzina zwraca również uwagę, że zgodnie z ustawą o Policji legitymowanie obywatela jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych sytuacjach, a po jego zakończeniu osoba legitymowana powinna zostać poinformowana o prawie złożenia zażalenia. Zdaniem matki, żadna z tych procedur nie została w pełni dopełniona.

– Policja powinna chronić obywateli, a nie z nimi walczyć. Mój syn został potraktowany jak przestępca tylko dlatego, że jest inny i ma swoją pasję – mówi Sławomira Kowalczuk. – Od dyrektorki Zakładu Aktywności Zawodowej, w którym pracuje Michał i do którego policjanci dzwonili, aby zasięgnąć informacji na jego temat, dowiedziałam się, że według nich był on podejrzewany o bycie ukraińskim szpiegiem.

Do sprawy odnosi się policja. Oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Wałczu asp. sztab. Beata Budzyń informuje, że po wprowadzeniu stopnia alarmowego CHARLIE, policja ma obowiązek przeprowadzania częstszych patroli i reagowania na wszelkie zgłoszenia mieszkańców, którzy świadomi ewentualnych zagrożeń, zwracają szczególną uwagę na wszelkie niestandardowe sytuacje i potencjalne zagrożenia.

– Do Wojewódzkiego Centrum Powiadamiania Ratunkowego wpłynęło zgłoszenie dotyczące mężczyzny wykonującego zdjęcia oraz nagrania wideo infrastruktury kolejowej. W związku z obowiązującym trzecim stopniem alarmowym CHARLIE funkcjonariusze byli zobowiązani do podjęcia interwencji. Przeprowadzili rozmowę z mężczyzną, a następnie doprowadzili go do komendy w celu złożenia wyjaśnień – informuje asp. sztab. B. Budzyń. – Trwają czynności sprawdzające, czy doszło do czynu zabronionego.

Sobotnie zdarzenie Michał przypłacił ogromnym stresem. Mimo to następnego dnia – już po wznowieniu ruchu pociągów – wraz z mamą pojawił się na stacji, obserwując przejazd składu Zamoyski…

zbk