Przejdź do treści

Kościół w Kolnie pod lupą specjalistów

Kościół w Kolnie zachował oryginalny wystrój i konstrukcję dachu, która zwróciła uwagę konserwatorów z koszalińskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Specjaliści sprawdzają, czy w jego projektowaniu uczestniczył Friedrich Zollinger, twórca opatentowanego rozwiązania konstrukcji dachów „Zollinger Dach”. Ich przypuszczenia

Marcin Koniecko
Marcin Koniecko
Aktualizacja: ~4 min czytania 0 komentarzy

Kościół w Kolnie zachował oryginalny wystrój i konstrukcję dachu, która zwróciła uwagę konserwatorów z koszalińskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Specjaliści sprawdzają, czy w jego projektowaniu uczestniczył Friedrich Zollinger, twórca opatentowanego rozwiązania konstrukcji dachów „Zollinger Dach”. Ich przypuszczenia mogą nadać tej niewielkiej świątyni znaczenie wykraczające daleko poza region.

– To jest autentyk – podkreślali podczas oględzin specjaliści. W przypadku kościoła pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Kolnie te słowa odnoszą się zarówno do architektury, jak i zachowanego wyposażenia. Świątynia przetrwała jako spójna, starannie zaprojektowana całość.

Do Kolna przyjechali trzej inspektorzy zajmujący się zabytkami nieruchomymi z koszalińskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Towarzyszył im Edmund Tumielewicz, specjalista od konstrukcji drewnianych, który zwrócił uwagę na szczególne rozwiązanie zastosowane w dachu kościoła.

Była to pierwsza wizyta rozpoznawcza. Konserwatorzy ostrożnie formułują wnioski, ale nie kryją zainteresowania obiektem. W jego drewnianej konstrukcji rozpoznają rozwiązanie Friedricha Zollingera – niemieckiego architekta, który w latach 20. XX wieku opracował i opatentował konstrukcję pozwalającą budować dachy o znacznych rozpiętościach przy mniejszym zużyciu drewna.

– Przyjechaliśmy tutaj w celu oględzin tego wyjątkowego, jak nam się wydaje, kościoła z konstrukcją dachową Zollingera. To niemiecki architekt, który w latach 20. wymyślił tę konstrukcję. Wydaje nam się, że jest to jego wyjątkowa realizacja, ponieważ dach, poprzez dogęszczenie elementów konstrukcyjnych, przypomina sieć rybacką, nabierając tym samym symbolicznego charakteru – mówi Konrad Chmielnicki z koszalińskiej delegatury WUOZ w Szczecinie.

Rozwiązanie miało odpowiadać na bardzo praktyczne potrzeby. W tamtym czasie drewno było drogie, poszukiwano więc sposobów na tańsze budowanie domów, kościołów, hal czy ujeżdżalni. Konstrukcja z odpowiednio połączonych desek pozwalała oszczędzać materiał. W Kolnie można zobaczyć również jej walory estetyczne: widoczne od środka elementy układają się nad nawą w regularną, przestrzenną sieć rombów.

Teraz specjaliści chcą ustalić, kto zaprojektował świątynię i czy Zollinger osobiście uczestniczył w jej powstaniu, czy też wykorzystano jego opatentowany system za pośrednictwem współpracującej z nim firmy.

– Mamy nadzieję, że znajdą się materiały i dokumenty, które pozwolą nam zobaczyć, czy Zollinger bezpośrednio brał udział w projektowaniu tego obiektu. Bo jeżeli tak, to być może jest to jedyna jego realizacja na dzisiejszym terytorium Polski – wyjaśnia Konrad Chmielnicki.

To na razie hipoteza wymagająca potwierdzenia w archiwach. Podobnie jak przypuszczenie o udziale ówczesnego właściciela majątku w ufundowaniu kościoła. Już same oględziny pokazały jednak, że mieszkańcy mają pod opieką zabytek zasługujący na szczególną uwagę.

Historię świątyni opisują Jarosław i Maciek Leszczełowscy w pierwszym tomie „Zabytków sakralnych gminy Wałcz”, wydaną przez Bibliotekę Publiczną Gminy Wałcz w Lubnie. Jak można przeczytać w tej publikacji, katolicką kaplicę zbudowano w 1929 roku. Autorzy wiążą jej powstanie z osadnikami, którzy w latach 20. przybywali do okolicznych majątków, w tym z katolikami pochodzącymi z ziem włączonych po I wojnie światowej do odrodzonej Polski. Świątynię poświęcił 20 lipca 1930 roku prałat Kaller. Informację o tym zamieszczono w regionalnym wydawnictwie „Heimatkalender des Kreises Deutsch Krone” z 1932 roku.

Reklama. Dalsza część artykułu pod bannerem.

W tej samej książce znajdziemy szczegółowy opis zachowanego wnętrza. Autorzy wymieniają m.in. neogotycką nastawę ołtarzową z wizerunkami świętych, obraz przedstawiający Chrystusa, sześć lichtarzy, krzyż ołtarzowy, żyrandol, ławki, lampkę wieczną i cztery witraże. Wskazują, że znaczna część wystroju pochodzi z czasu budowy kościoła.

Z kolei w drugiej części „Wałeckich wędrówek w pięciu wymiarach” Jarosław Leszczełowski (także wydanej przez Gminną Bibliotekę Publiczną w Lubnie) zwraca uwagę na ekspresjonistyczny charakter budowli, jej nietypową bryłę i stylowe wnętrze. Opisuje wysokie okna w ścianie szczytowej oraz przypory dzielące boczne ściany. Zachęca też, by zajrzeć do środka, bo dopiero tam można w pełni docenić tę architekturę.

Przedwojenne fotografie mogą pomóc w przywróceniu kolejnych szczegółów dawnego wystroju. Podczas oględzin pojawił się choćby pomysł odtworzenia obrusa ołtarzowego widocznego na archiwalnym zdjęciu, pasującego do charakteru wnętrza.

– Mieszkańcy mają w swojej miejscowości wyjątkową rzecz. Widać, że są zainteresowani i dbają o ten obiekt. Patrząc na przedwojenne zdjęcia, podsunęliśmy pomysł, żeby spróbować odtworzyć obrus ołtarzowy, który był spójnym elementem wystroju wnętrza. Tutaj wszystko zostało od A do Z zaprojektowane i skomponowane – podkreśla Konrad Chmielnicki.

Na odpowiedzi dotyczące projektanta i związków z Zollingerem trzeba jeszcze poczekać. O wartości zachowanej całości specjaliści mówili jednak bez wahania: kościół jest bardzo cennym obiektem, dlatego mieszkańcy Kolna mają powód do dumy już teraz.

Powiązane artykuły

Komentarze

Dołącz do dyskusji.

Badz pierwsza osoba, ktora skomentuje ten artykul.

Dodaj komentarz

Twoj adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola oznaczone * sa obowiazkowe.