Co dalej z tuczyńską oświatą?

Ważą się losy Szkoły Podstawowej w Marcinkowicach. Władze gminy Tuczno szukając odpowiedzi na pytanie o to, czy placówka ma nadal funkcjonować, a jeśli tak, to w jakiej formie – zleciły zewnętrznej firmie przeprowadzenie audytu na temat stanu gminnej oświaty i… finansów.

Temat ewentualnej likwidacji szkoły w Marcinkowicach lub przekształcenie jej w filię większej placówki w Tucznie już od kilku miesięcy stanowi zarzewie kolejnego konfliktu, dzielącego miasto i gminę Tuczno. Od chwili, kiedy powodowany niepokojem o stan miejsko-gminnych finansów burmistrz Krzysztof Mikołajczyk wywołał ten temat, wśród mieszkańców Marcinkowic zawrzało. Zawiązał się nawet komitet obrony tej szkoły, skupiający przede wszystkim nauczycieli i rodziców (często również dziadków) uczniów z Marcinkowic oraz innych wsi tworzących rejon działania tej szkoły. Burmistrz wycofał się z początkowej narracji o likwidacji szkoły, deklarując możliwość wdrożenia innych działań, które mogłyby ograniczyć wysokie (zwłaszcza w przeliczeniu na jednego ucznia) koszty funkcjonowania Szkoły Podstawowej w Marcinkowicach. Zlecił także zewnętrznej firmie przygotowanie audytu, dotyczącego funkcjonowania szkół w Marcinkowicach i Tucznie oraz Przedszkola w Tucznie w odniesieniu do stanu finansów miasta i gminy.

Aby zaprezentować efekt pracy stołecznych ekspertów, K. Mikołajczyk rozesłał zaproszenia do zainteresowanych osób na poświęcone tej sprawie spotkanie, które odbyło się 17 marca w Gminnym Ośrodku Kultury w Tucznie. Zjawiło się na nim całe kierownictwo Urzędu Miasta, radni, dyrekcja i nauczyciele szkoły w Marcinkowicach oraz szkoły i przedszkola w Tucznie, niepedagogiczni pracownicy tych placówek oraz rodzice. Były także nieliczne osoby spoza tych społeczności. Frekwencja była wysoka – na sali brakowało miejsc siedzących.

Prowadzący spotkanie burmistrz K. Mikołajczyk przedstawił prezesa IBB Jacka Kowalskiego i poprosił go o przedstawienie audytu pt. „Analiza organizacyjno-finansowa oświaty Gminy Tuczno”.

„Dokument ten stanowi funkcjonalną i finansową ocenę placówek oświatowych, obejmującą zarówno analizę ich funkcjonowania w ciągu ostatnich trzech lat, jak i projekcję organizacyjną na kolejne lata, w tym wynikające z niej obciążenia finansowe oraz kalkulacje działania szkół w różnych wymiarach – zarówno w zakresie zadań finansowanych z subwencji oświatowej, jak i tych finansowanych z budżetu gminy. Analiza uwzględnia również ogólnie niekorzystne prognozy demograficzne.

Celem opracowania jest dostarczenie władzom samorządowym niezależnej, zewnętrznej, eksperckiej odpowiedzi na pytanie, w jakim kierunku należy wprowadzać konieczne i możliwe prawnie zmiany w organizacji pracy szkół, tak aby zracjonalizować sposób ich działania i zatrudnienia, a tym samym finansowania, co w efekcie powinno zmniejszyć poziom zaangażowania środków własnych gminy. Wyniki analizy będą mieć znaczenie przy przygotowywaniu podstaw pod ewentualne zmiany organizacyjne, przy realizacji i nowelizacji budżetu gminy oraz podczas akceptacji arkuszy organizacyjnych szkół” – napisali we wstępie autorzy analizy z Instytutu Bezpieczeństwa Biznesu Sp. z o.o. w Warszawie, dysponujący – jak wynika z wypowiedzi burmistrza Tuczna oraz prezesa IBB Jacka Kowalskiego – odpowiednimi kompetencjami i doświadczeniem w tworzeniu podobnych opracowań.

Dokument jest obszerny, a jego omówienie zajęło J. Kowalskiemu ponad 1,5 godziny.

W dalszej części artykułu przytoczymy jedynie najważniejsze fragmenty podsumowania, zawierające propozycje rozwiązań, pozwalających ograniczyć wydatki na oświatę w placówkach w Marcinkowicach i Tucznie.

Dyskusja

Po zakończeniu prezentacji Jacek Kowalski podkreślił po raz kolejny, że w analizie znalazły się propozycje rozwiązań, przygotowane przez ekspertów w oparciu o dane statystyczne. Na tym jednak rola audytorów kończy się – ostateczna decyzja, dotycząca wyboru oraz wdrożenia któregoś (lub którychś) z wariantów należeć będzie jednak do Rady Miejskiej oraz Burmistrza.

– Teraz zaczyna się dyskusja, która będzie zapewne długa i trudna, ale namawiam do tego, żeby była prowadzona w dobrej atmosferze, bo tylko taka może doprowadzić do podjęcia dobrej decyzji – apelował J. Kowalski. – Przygotowaliśmy dla Państwa chłodne, takie powiedziałbym: excelowe spojrzenie na to, co tu się dzieje, ale nie będziemy brać udziału w dyskusjach i rozwiązywaniu waszych wewnętrznych, lokalnych problemów. My jesteśmy ludźmi z zewnątrz. Dodam jeszcze, że na podobne problemy cierpi bardzo dużo gmin, szczególnie małych i średnich. Z jednej strony jest to problem demograficzny, a z drugiej problem potrzeb również cywilizacyjnych i inwestycyjnych.

– Dziękuję za rzeczową, dogłębną analizę naszego problemu i pokazanie kontekstu tego, z czym musimy się zmierzyć – mówił burmistrz. – Nie robimy tego z radością, jak niektórzy to sugerują, ale taka jest po prostu konieczność. Nie podejmiemy decyzji dzisiaj, na tej sali, z tego musimy zdawać sobie sprawę, ale nie możemy też jej odsuwać.

Dyskusja, która się następnie wywiązała, była chwilami emocjonalna.

– W audycie była mowa, że problemem naszej szkoły jest to, że część naszych dzieci chodzi do szkół poza obwodem – mówiła jedna z mam. – Pytanie, dlaczego tak się dzieje? Wielu naszych mieszkańców pracuje w Metaltechu w Mirosławcu i oni po prostu nie zdążali odbierać dzieci po lekcjach, a świetlica była zamknięta. Chodziło o to, żeby działała dłużej i to rozwiązałoby problem, ale nie udało się tego zrobić. Kolejna sprawa, że przez siedem lat dzieci z Krępy i Jeziorek nie miały zapewnionego transportu do szkoły w Marcinkowicach. Dopiero od marca tego roku, dzięki interwencji rodziców, udało się to załatwić. Gdyby to zrobiono wcześniej, do szkoły w Marcinkowicach chodziłoby około 120 dzieci.

– Prosiłbym, żeby na problem spojrzeć całościowo, oświata to jest system naczyń połączonych – ripostował burmistrz. – Szkoła w Marcinkowicach nie działa w oderwaniu od tego systemu. Jeśli do szkoły w Marcinkowicach trafiłoby 30 dzieci, które uczą się w Tucznie, to nie rozwiązałoby to problemu, o którym rozmawiamy. Jeśli chodzi o transport, to do tej pory nie było wniosku, żeby go zapewnić. Kiedy się pojawił, dowóz został zorganizowany.

Słowa burmistrza potwierdziła wiceburmistrz Tuczna Alicja Wdowińska (od 2001 roku związana ze szkołą w Marcinkowicach jako nauczycielka) zajmująca się m.in. zapewnieniem transportu dzieci do tej placówki.

– Jestem dyrektorem szkoły w Marcinkowicach od maja 2023 roku – mówiła Anna Skuzjus. – Teraz wygląda to w ten sposób, że pani wiceburmistrz pyta, ile jest dzieci dojeżdżających do szkoły w Marcinkowicach.

„Nie patrzmy na siebie wilkiem”

– Cieszę się, że w audycie znalazły się informacje o tym, że moja szkoła zajmuje się obsługą księgową i kadrową także innych placówek na terenie naszej gminy – podkreśliła dyrektor szkoły w Tucznie Izabela Krajnik. – Zajmujemy się również halą sportową, która została nam przekazana razem z dwoma pracownikami obsługi jeszcze kiedy burmistrzem był pan Krzysztof Hara, a zastępcą pan Janusz Bartczak. Hala służy wszystkim mieszkańcom gminy. Moi pracownicy w razie potrzeby zajmują się także dowozem dzieci do szkoły w Marcinkowicach czy wożą dzieci z tej szkoły na przykład do kina. Podkreślę, że bez dodatkowych kosztów, płacicie tylko za paliwo. Jeśli chodzi o Centrum Usług Wspólnych, to tak naprawdę my go już mamy, a zajmuje się tym moja szkoła i uważam, że działa to dobrze. Może faktycznie można by to jakoś poszerzyć, dołączyć do tego jakieś inne jednostki. Uważam, że jak my tutaj zaczniemy się tutaj porównywać, która szkoła jest lepsza, a która gorsza, do której chodzi więcej dzieci, a do której mniej, to doprowadzi to tylko do tego, że będziemy na siebie patrzeć wilkiem. Uważam, że trzeba, żebyśmy usiedli razem, dyrektorzy i nauczyciele, porozmawiali ze sobą i wypracowali jakieś rozwiązanie, które będzie dobre dla całej gminy. Być może trzeba będzie zastanowić się, co będzie z etatami dla nauczycieli, jakie będą wolne miejsca, jak to można rozwiązać. Uważam, że jesteśmy w stanie to zrobić. Współpracujemy ze sobą od wielu lat, i to jest trudna decyzja nie tylko dla szkoły w Marcinkowicach, dla szkoły w Tucznie również. Jeśli będzie decyzja Rady Miasta i Burmistrza o utworzeniu szkoły filialnej w Marcinkowicach, to wspólnie z panią dyrektor będziemy dążyć do tego, żeby zapewnić pracę jak największej liczbie nauczycieli, kosztem na przykład nadgodzin w szkole w Tucznie.

– Pani dyrektor, jak jest tyle dzieci w Tucznie w szkole, to jeśli dodacie im nasze dzieci z Marcinkowic, to jak sobie dacie z tym radę? – martwiła się jedna z marcinkowickich mam. – Jest wielu rodziców, którzy mieli dzieci w szkole w Tucznie i wypowiadają się negatywnie, że były niedopilnowania.

– Dziękuję pani dyrektor za ten głos rozsądku – mówił burmistrz K. Mikołajczyk. – Musimy sobie wszyscy uświadomić, że tych dzieci jest coraz mniej i trzeba się z tym zmierzyć. Chyba trudno sobie wyobrazić, że zamkniemy szkołę w Tucznie, prawda? To chyba nie wchodzi w grę. Chodzi o to, żeby szkoła w Marcinkowicach funkcjonowała jak najdłużej, żeby nauczyciele z tej szkoły w jak najszerszym zakresie mieli pracę. Ja się nie boję tego wyzwania, które przed nami stoi, bo jestem burmistrzem odpowiedzialnym za losy całej gminy i za mieszkańców.

– Ja wierzę, że uda nam się wspólnie znaleźć sposób, jeśli zaciśniemy pasa, to do 2030 roku w naszej szkole będzie 90 dzieci – mówiła Anna Skuzjus. – Postarajmy się wszyscy…

– On już zdecydował: szkołę zamkną i tyle! – przerwała jej jedna z mam i zdenerwowana wyszła z sali.

– Musimy wspólnie ze szkołą w Tucznie zrobić tak, żeby nie było kłótni i żeby obie placówki były jak najdłużej – kontynuowała A. Skuzjus.

Strategia funkcjonowania oświaty

– Niektóre nasze rekomendacje wzajemnie się wykluczają, ale niektóre są komplementarne – podkreślał Jacek Kowalski z IBB. – Część proponowanych przez nas rozwiązań można ze sobą łączyć, przesuwać z jednego wariantu do drugiego, niektóre można wprowadzać niemal od razu, jak na przykład zmiany w arkuszach organizacyjnych, stworzenie CUW czy przemodelowanie dowozu dzieci. Naszym obowiązkiem było pokazanie wam niektórych tricków, na przykład tego, że na dzieci uczęszczające do oddziałów przedszkolnych przy szkołach są mniejsze pieniądze z ministerstwa, niż na dzieci uczęszczające do przedszkola. Dlaczego tak jest? Nie wiem, ale… tak jest. Niektóre zaproponowane przez nas warianty wymagają więcej czasu. Ale powiem to jeszcze raz: decyzję podejmiecie wy, a nie my.

– Audyt to są wyliczenia, a ja jako pracownik szkoły w Marcinkowicach wiem, że wielu rodziców nie pośle dzieci do szkoły w Tucznie – przestrzegał jeden z uczestników spotkania. – Część mieszkańców pracuje w Mirosławcu i oni będą woleli wozić dzieciaki do tamtej szkoły, a nie do Tuczna. Więc te wyliczenia mogą być tylko wyliczeniami.

– Generalnie mówimy tutaj o oszczędnościach rzędu 1,2 miliona złotych. A czy można wiedzieć, jaki jest koszt tego audytu? – wybrzmiało z sali.

– Koszt tego audytu to jest 20,5 tysiąca złotych – poinformował burmistrz.

– Emocje na tej sali są bardzo duże – przyznała jedna z uczestniczek dyskusji. – Panie burmistrzu, czy możemy liczyć na to, że powstanie jakaś grupa, która zajmie się opracowaniem strategii funkcjonowania oświaty w naszej gminie?

– Myślę, że taka grupa może powstać, a będzie ona złożona przede wszystkim z dyrektorów szkół, radnych, również rodziców – zadeklarował K. Mikołajczyk.

– Czy pan się do tego zobowiązuje publicznie, że pan taką grupę powoła? – dopytywał mężczyzna z sali.

– Dobrze: taka rada na pewno powstanie – potwierdził burmistrz.

– Jakie będą kolejne kroki po tym spotkaniu? – padło pytanie z sali.

– Kolejny krok to będzie analiza audytu – zapowiedział K. Mikołajczyk. – Będę prosił dyrektorów o jak najszybsze przesłanie projektów arkuszy organizacyjnych, bo to może dać oszczędności jeszcze w tym roku. Myślę, że kolejnym krokiem będzie ten zespół roboczy. Nie chciałbym tylko, żeby on był zbyt liczny. W dwudziestoosobowej grupie do niczego nie dojdziemy. Wcześniej wypracujemy kryteria powoływania osób do takiego zespołu.

***

„Uwagi na marginesie analizy finansowo-organizacyjnej szkół i przedszkola.

Dochody Gminy Tuczno w analizowanych latach 2024-2026r. najniższą wartość osiągają w 2026 r. (plan) – 34,35 mln zł. Planowane wydatki są o 1,34 mln wyższe, niż dochody. Plan na 2026 rok zakłada ujemny wynik operacyjny w wysokości 2,36 mln zł (wydatki bieżące przekraczają dochody bieżące).

Wydatki oświatowe w analizowanych latach mogą mieć problemy z pozytywną opinią Regionalnej Izby Obrachunkowej w następnych latach dotyczącą budżetu. Na ogólną kwotę planowanych na 2026 r. subwencjonowanych wydatków w wysokości 12,29 mln zł potrzeby oświatowe pokrywają 69% wydatków, pozostałe 31% (3,81 mln zł) to środki pochodzące z dochodów własnych samorządu.

Wydatki oświatowe stanowią około 51% wydatków ogółem Gminy w 2026 r. W analizowanych latach wydatki tego działu nominalnie wykazują tendencję rosnącą. W 2024 r. na oświatę wydano 13,42 mln zł, w 2025 r. – 14,66 mln zł, a plan na 2026 zakłada 18,09 mln zł, czyli o ok. 3,5 mln zł

więcej.

W roku szkolnym 2025/2026 Gmina Tuczno jest organem prowadzącym dla 2 szkół podstawowych i 1 przedszkola.

Analiza danych demograficznych od 2018 roku wykazuje tendencję malejącą. Najwięcej dzieci urodziło się w 2018 r. – 49 dzieci, najmniej w 2024 – 17 dzieci oraz 23 dzieci w 2025 r.

Przewidywana liczba uczniów kl. I-VIII maleje z 345 uczniów w roku szkolnym 2026/2027 do 259 w roku 2032/2033. W SP w Tucznie liczba uczniów maleje z 272 w 2025/26 do 171 w 2032/33. W SP w Marcinkowicach liczba uczniów nieznacznie będzie rosnąć. Problemem tej szkoły jest

realizowanie obowiązku szkolnego przez dzieci urodzone w jej obwodzie poza obwodem tej szkoły.

W roku szkolnym 2025/26 w placówkach oświatowych zatrudnionych jest ogółem 66 nauczycieli w

osobach, w tym 12 nauczycieli na niepełnych etatach. Wspomniana liczba nauczycieli pracuje na 72,72 etatach, z czego 6,65 to niepełnozatrudnione. Wskaźnik zatrudnienia kształtuje się na poziomie – 1,1 – czyli średnio nauczyciele pracują na pełnym etacie (18/18) i ok. 2 godz. ponadwymiarowych. Nauczyciele pełnozatrudnieni pracują na pełnym etacie oraz 4 godz. ponadwymiarowych. Niepełnozatrudnieni pracują na 9,9/18 etatu.

Nauczyciele zatrudnieni w placówkach oświatowych w latach 2023-2025 osiągali wymagane prawem średnie wynagrodzenia. Ponadto wypracowują „nadpłatę” sięgającą w latach 2024-2025 blisko 700 tys. zł w każdym roku. W gminnych placówkach oświatowych pracuje wykształcona kadra pedagogiczna. Dominującym awansem zawodowym są nauczyciele dyplomowani (ponad 60%).

Liczba uczniów uczęszczających do szkół podstawowych w roku szkolnym 2025/2026 wynosi 339, ponadto 110 dzieci uczęszcza do przedszkola lub oddziałów przedszkolnych przy szkołach podstawowych.

Opracowując analizę finansowo-organizacyjną oświaty w Gminie Tuczno zespół ekspertów dla lepszego zrozumienia funkcjonowania oświaty posłużył się wieloma wskaźnikami. Ich celem jest ułatwienie dokonywania porównań, określenie wzajemnych relacji w sferze zarządzania i finansowania oświaty. Podstawowe wskaźniki dotyczą następujących obszarów tematycznych:

1. organizacja szkół, w tym m.in:

• przeciętnej liczby uczniów w oddziale klasowym
• liczby uczniów przypadających na jeden przeliczeniowy etat nauczycielski
• liczby etatów niepedagogicznych w przeliczeniu na jeden oddział wykorzystania pomieszczeń klasowych.

2. finansowania oświaty, w tym m.in.:

• bieżących wydatków subwencjonowanych na zadania oświatowe i otrzymane potrzeby oświatowe
• wydatków ogółem (bez inwestycji) na zadania oświatowe w przeliczeniu na jednego ucznia.

3. nauczycieli, pracowników niepedagogicznych, w tym m.in.:

• wskaźnika zatrudnienia (nauczyciele, pracownicy niepedagogiczni)
• awansów zawodowych nauczycieli.

Analiza powyższych wskaźników pozwala na porównanie szkół podstawowych Gminy Tuczno

pod kątem poszczególnych obszarów. Duże obciążenie budżetu Gminy Tuczno rosnącymi wydatkami oświatowymi zmusza samorząd do wprowadzenia oszczędności. Upatrywać ich można w:

• racjonalizacji sieci szkół,
• redukcji zatrudnienia nauczycieli i pracowników niepedagogicznych,
• zmianie organizacji pracy szkół, ze szczególnym uwzględnieniem liczebności oddziałów, podziału na grupy,
• ograniczeniu zajęć dodatkowych.

Propozycje rozwiązań

Gmina Tuczno w 2026 r. (plan) jest zmuszona dokładać do funkcjonowania szkół kwotę 7,6 mln zł (41,96%), potrzeby oświatowe pokrywają 8,48 mln zł (46,85%) wszystkich wydatków.

Na podstawie uzyskanych danych i analiz eksperci opracowali rekomendacje, prowadzące do obniżenia wydatków na oświatę. Do decyzji organów Gminy pozostawia się wdrożenie proponowanych rozwiązań.

Należy podkreślić, że proponowane poniżej rekomendacje strategiczne są rozwiązaniami wzorcowymi. Możliwe jest ich łączenie czy modyfikowanie, w zależności od uwarunkowań społecznych oraz decyzji władz Gminy.

Proponowane rozwiązania są zgodne z aktualnym stanem prawnym. Zespół ekspertów opracowując rekomendacje kierował się następującymi kryteriami:

• wielkością placówki i jej stopniem organizacji,
• liczbą uczniów i oddziałów,
• danymi demograficznymi otrzymanymi z JST,
• kosztami, związanymi z funkcjonowaniem placówki,
• położeniem szkoły w stosunku do głównych ciągów komunikacyjnych oraz odległościami pomiędzy placówkami oświatowymi.

Ewentualne wprowadzenie rekomendacji może dotyczyć roku szkolnego 2026/2027.

Rekomendacja 1

Dokładna analiza przed zatwierdzeniem arkuszy organizacyjnych publicznych placówek

oświatowych w celu poszukiwania oszczędności.

Arkusz organizacyjny szkoły stanowi dla niej plan finansowy. Zatwierdzając projekt arkusza Burmistrz zobowiązuje się do pokrycia wydatków związanych z zaplanowanymi rozwiązaniami organizacyjnymi, głównie kosztami wynagrodzeń nauczycieli. Dyrektor szkoły planuje pracę na kolejny rok szkolny mając na celu głównie kwestie pedagogiczne. Często jednak nie są to rozwiązania optymalne finansowo. Analiza arkuszy organizacyjnych szkół Gminy Tuczno na rok szkolny 2025/26 pozwoliła na przedstawienie wniosków i propozycji, które mogą się przełożyć na znaczną oszczędność wydatków budżetu Gminy. Przedstawione poniżej zestawienie tabelaryczne pozwala na sprecyzowanie sumy oszczędności dla budżetu Gminy płynących z zaproponowanych rozwiązań. W tabeli ujęto wyniki analizy arkuszy organizacyjnych na rok szkolny 2025/2026.

Przedstawione propozycje (np. łączenie klas, podział na grupy, ograniczenie godzin pracy biblioteki i świetlicy) pozwoliłoby uzyskać oszczędności rzędu 347405 – 501500 zł rocznie w przypadku SP Tuczno oraz 239040 – 581100 zł rocznie w przypadku SP Marcinkowice.

Rekomendacja nr 2

Likwidacja Szkoły Podstawowej w Marcinkowicach. Uczniowie klas I-VIII uczęszczać będą do SP w Tucznie. Oddziały przedszkolne pozostają w Marcinkowicach.

Likwidacja Szkoły Podstawowej w Marcinkowicach i włączenie jej w strukturę Szkoły Podstawowej w Tucznie powoduje ograniczenie liczby oddziałów o 7. Szkoła Podstawowa w Tucznie liczyć będzie 17 oddziałów kl. I-VIII, czyli zaledwie o jeden oddział więcej niż obecnie (16 oddziałów). Efekt finansowy obliczono w oparciu o średni wydatek na oddział w szkołach w rok budżetowym 2026. Oszczędnościowy efekt finansowy wynosi 7 oddz. x 276 944 = 1 728 608 zł.

Wydatki wynikające z połączenia placówek:

• utracone potrzeby oświatowe – 70 uczniów + 145 986 zł
• dowożenie uczniów na trasie: Marcinkowice – Tuczno 70 uczniów (wg danych – autobus rejsowy WTP – 70 uczniów x 229 zł na osobę. x 10 m-cy = 160 300 zł
• ewentualne odprawy – 150.000

Łącznie inne wydatki: 145 986 zł + 160 300 + 150 000 = 456 286 zł.

Kalkulacyjny ostateczny efekt finansowy: 1 728 608 – 456 286 = 1 272 322 zł.

Realizacja rekomendowanego rozwiązania może przynieść ograniczenie wydatków o kwotę 1,27 mln zł.

Rekomendacja nr 3

Obniżenie stopnia organizacji Szkoły Podstawowej w Marcinkowicach do klas I-III oraz oddziałów przedszkolnych. Klasy IV-VIII stają się klasami Szkoły Podstawowej w Tucznie. Szkoła Podstawowa w Marcinkowicach zostaje przekształcona w szkołę filialną SP w Tucznie.

Zalety: Założenia obniżenia struktury SP w Marcinkowicach mają na celu bezwzględne utrzymanie szkoły w środowisku lokalnym, mimo trudnych warunków demograficznych. Aktualnie część uczniów w szkole uczy się w systemie klas łączonych (zajęć łączonych).

Główną przyczyną przekształcenia i zmiany stopnia organizacji SP w Marcinkowicach są niekorzystne warunki demograficzne – mała liczba urodzeń i migracja. Szczególnie niekorzystne jest realizowanie przez dzieci urodzone w obwodzie szkoły w Marcinkowicach obowiązku szkolnego poza obwodem. W 2025/26 w klasach I, II, III – jest to ok. 7 dzieci w każdej klasie.

Mała liczba uczniów w klasie generuje wysokie koszty utrzymania szkoły w kontekście otrzymywanych potrzeb oświatowych. Rekomendowane przekształcenie nie pogorszy warunków nauczania i dostępności do szkoły ucz. kl. IV-VIII.

Włączenie uczniów kl. IV-VIII SP w Marcinkowicach w struktury SP w Tucznie nie powoduje

zwiększenia liczby oddziałów tej ostatniej.

SP w Tucznie posiada dobrze wyposażoną bazę dydaktyczną, pracownie tematyczne, salę gimnastyczną, itp. Uczniowie kl. IV-VIII SP w Marcinkowicach będą mieć zapewniony dowóz do SP w Tucznie.

Kalkulacyjne ograniczenie wydatków sięgać może kwoty ok. 1,22 mln zł.

Rekomendacja 4

Włączenie w struktury Publicznego Przedszkola w Tucznie – oddziałów przedszkolnych przy Szkole Podstawowej w Tucznie (bez zmiany lokalizacji).

Rekomendowane rozwiązanie ogranicza liczbę oddziałów o 1.

Efekt finansowy: Likwidacja jednego oddziału ograniczyć może wydatki o kwotę ok. 600 tys. zł.

Ograniczenie liczby godzin pracy nauczycieli specjalistów może dodatkowo dać oszczędności rzędu od 17 do 26 tys. zł brutto rocznie.

Rekomendacja 5

Utworzenie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Tucznie

W jego skład weszłyby Szkoła Podstawowa z klasami I-VIII w Tucznie oraz Publiczne Przedszkole w Tucznie.

Zalety: ograniczenie liczby osób funkcyjnych (jeden dyrektor zespołu) oraz ograniczenie zatrudnienia nauczycieli specjalistów.

Ograniczenie wydatków sięgać może kwoty od 131 do 195 tys. zł brutto rocznie w zależności od rozliczenia.

Rekomendacja 6

Powołanie Centrum Usług Wspólnych.

CUW powoływane są głównie dla świadczenia usług wspólnych z obszaru finansowo-

księgowego, sprawozdawczości, rozliczeń płac oraz centralizacji podatku VAT; podmiotowo zaś podstawowym obszarem ich działalności są jednostki oświatowe. W przebadanych miastach, które utworzyły CUW, jednostki te zostały zorganizowane jako jednostki budżetowe gminy. W 60 proc. przypadków podstawą utworzenia CUW było wykorzystanie już istniejących jednostek np.: Miejskiego Biura Finansów Oświaty. W znakomitej większości (80 proc.) CUW powoływane były przy wykorzystaniu własnych zasobów kadrowych samorządów.

Jak wynika z badania – podstawowym celem powołania CUW było ujednolicenie procedur, polityki rachunkowości obsługiwanych jednostek, obniżenie poziomu ryzyka realizowanych procesów oraz centralizacja podatku VAT, podniesienie poziomu sprawności zarządzania obsługiwanymi jednostkami, optymalizacja zatrudnienia i zasobów w jednostkach objętych obsługą wspólną oraz obniżenie poziomu kosztów funkcjonowania, a także poprawa jakości świadczonych usług przez jednostki samorządowe oraz poprawa satysfakcji odbiorców usług.

Zespół ekspertów rekomenduje utworzenie CUW w oparciu o obecnie zatrudnionych pracowników administracji i obsługi (księgowo-finansowych, kadrowych) w placówkach prowadzonych przez Gm. Tuczno – rok szkolny 2025/26. Łącznie w roku szkolnym 2025/26 we wszystkich placówkach oświatowych Gm. Tuczno zatrudnionych jest 5,75 etatów(4 w SP Tuczno) pracowników finansowo-księgowych i kadrowych, obsługujących 106 osób kadry pedagogicznej i pozapedagogicznej oraz 449 podopiecznych i uczniów oddziałów przedszkolnych i przedszkola oraz Szkół Podstawowych w Tucznie i Marcinkowicach.

W ocenie ekspertów, normy zatrudnienia w placówkach oświatowych gm. Tuczno (ogółem) w placówkach oświatowych gm. Tuczno (ogółem) znacząco odbiegają od norm podanych jako przykłady.

Obecnie istniejący system obsługi finansowo, księgowy szkół i przedszkola zlokalizowany jest w Szkole Podstawowej w Tucznie; nadzór sprawuje dyrektor szkoły. W ocenie opracowujących analizę, tak funkcjonujący system wydłuża czas obiegu informacji, wprowadza problemy decyzyjne i zakłóca obraz finansów gminy.

Utworzenie CUW jako jednostki organizacyjnej sprawia, że organ wykonawczy (Burmistrz) sprawuje bezpośredni nadzór – stąd szybki, bezpośredni dostęp do informacji, a co za tym idzie – szybka decyzja. Centralizacja pozwala na racjonalne i przejrzyste zorganizowanie wszystkich procesów zarządczych oraz daje większą możliwość kontroli.

CUW obniża koszty funkcjonowania organizacji obsługi. Kluczowym wydatkiem są tu oczywiście

wynagrodzenia pracowników – wspólna obsługa pozwala bowiem na uniknięcie powielania czynności. CUW pozwala na racjonalniejsze wykorzystanie obecnych zasobów kadrowych, ograniczenie zatrudnienia i wydatków.”