Bezproblemowe absolutorium w powiecie

Zły stan powiatowych finansów nie mógł ujść uwadze radnych Rady Powiatu. Przed sesją absolutoryjną, która odbyła się 19 czerwca po cichu mówiło się w Wałczu, że rodzi się bunt przeciwko staroście Bogdanowi Wankiewiczowi, który miał być jedynym winnym doprowadzenia powiatu do finansowej zapaści. Wśród buntowników miała być też część radnych, stanowiących polityczne zaplecze starosty. Jak to jednak najczęściej w takich sytuacja bywa, z dużej chmury spadł mały deszcz, a jednomyślności w krytyce pracy Bogdana Wankiewicza nie było nawet wśród radnych z klubu PiS.

Piątkowa sesja była jedną z najważniejszych w bieżącym roku, a niektórzy twierdzili, że być może nawet w całej kadencji. Nawet bez znajomości wszystkich szczegółów, dla nikogo chyba nie było tajemnicą, że finanse powiatu wiszą na włosku. Przypomnijmy, że dobrych kilka lat temu powiat miał już poważne kłopoty finansowe, co skończyło się koniecznością wprowadzenia programu naprawczego. Jego realizacja narzuciła wprawdzie wiele wyrzeczeń, jednak dzięki temu udało się wyprowadzić finanse powiatu (zwłaszcza zadłużenie) na akceptowalny i względnie bezpieczny poziom. Także i tym razem starosta sprawiał wrażenie kogoś, kto nie ulega panice i wie, jak wyprowadzić rozchwiany okręt na spokojne wody.

Na sesji absolutoryjnej zjawiło się początkowo 15, a później, po opuszczeniu obrad przez radnego Janusza Różańskiego, 14 radnych, co stanowiło wystarczające kworum do podejmowania uchwał.

O przedstawienie raportu o stanie powiatu przewodniczący Rady Sławomir Niewczas poprosił starostę.

– W 2025 roku powiat mierzył się z wyzwaniami demograficznymi i gospodarczymi – stwierdził m.in. Bogdan Wankiewicz. – Co do demografii, to na koniec 2025 roku powiat liczył 49 tys. mieszkańców, co oznacza spadek w stosunku do 2024 roku o 1,11 proc. To poważny problem. Główne przyczyny to niekorzystna migracja mieszkańców oraz ujemny przyrost naturalny. Zwłaszcza co do tego drugiego, dane są alarmujące: na 100 zgonów statystycznie wypadało około 56 urodzeń. Coraz więcej mieszkanek naszego powiatu decydowało się na model rodziny z 1 dzieckiem lub na bezdzietność. Natomiast głównymi przyczynami wysokiej liczby zgonów były choroby układu krążenia oraz nowotwory.

Wśród najważniejszych problemów związanych z gospodarką w powiecie starosta wskazał na wysoką, wynoszącą 9,6 proc. (radny Piotr Pierzyński mówił nawet o 11 proc. – dop. red.) na koniec 2025 roku stopę bezrobocia. Mimo niekorzystnych uwarunkowań ekonomicznych i problemów związanych ze zbilansowaniem budżetu, B. Wankiewicz podkreślił, że w 2025 roku powiat wydał na inwestycje ok. 52 mln zł, pozyskane głównie ze źródeł zewnętrznych, ale wymagających również wkładu własnego.

Raport o stanie powiatu oraz wystąpienie starosty skrytykował P. Pierzyński.

– Dane przedstawione w raporcie wyglądają optymistycznie, ale wcale optymistyczne nie są – ocenił radny, według którego bezrobocie w ujęciu rok do roku wzrosło o 1/4, a wyremontowanych dróg powiatowych wcale nie było dużo. – Starosta doprowadził powiat do ściany, zadłużenie jest na nieodpowiedzialnie wysokim poziomie, a być może jest jeszcze gorzej, bo nie wiemy, czy nie będzie trzeba zwrócić 1,3 mln złotych dofinansowania za budowę dachu nad lodowiskiem. Miarą jakości pracy Zarządu jest 288 miejsce powiatu w rankingu na 314 sklasyfikowanych jednostek samorządowych tego szczebla.

Zdecydowanie mniej krytycznie dokonania starosty i Zarządu Powiatu ocenił kolega klubowy P. Pierzyńskiego Jerzy Goszczyński.

– Zgadzam się, że raport przedstawiony przez starostę nie oddaje rzeczywistej sytuacji, w jakiej znajduje się powiat – powiedział radny PiS. – W przypadku Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej „Przyjazna Przystań” budowa zakończyła się kilka miesięcy temu, powiat dołożył do niej z własnych środków 3 mln zł, a to nadal nie działa. Trzeba jednak zauważyć, że w złej sytuacji finansowej jest wiele powiatów, nie tylko wałecki. Należy jak najszybciej skorygować ustawę o finansowaniu samorządów i oczekuję od pana starosty Wankiewicza podjęcia aktywnych działań w tym kierunku, choćby przez Związek Powiatów Polskich, którego jesteśmy członkiem. Także my jako Rada powinniśmy zająć stanowisko w tej sprawie.

– Stan naszego powiatu widać po miejscu w rankingu, o którym mówił kolega Pierzyński – stwierdził Janusz Różański. – A co robi Zarząd? Ja sobie nie przypominam, żeby pan wicestarosta Grudziński, który zarabia po kilkanaście tysięcy za miesiąc, żeby pan Maksymowicz, który podobno chce być wójtem, występowali tu na radzie w sprawach związanych z finansami powiatu. Podobnie jest z panem Niewczasem. Ja mam obawy, czy dotrwamy do końca kadencji. Może być, że do powiatu wejdzie komisarz, i taką perspektywę ja widzę.

– Sytuacja jest bardzo trudna, ale nie beznadziejna – przyznał starosta. – Zrobimy wszystko, co będzie trzeba, żeby ją rozwiązać. Od tego jesteśmy. Jeśli okaże się to konieczne, zrezygnujemy z niektórych inwestycji. Ranking? Dzisiaj jest taki, a za rok może być lepszy. Zapewniam, że nie dopuścimy do sytuacji, żeby miał wejść do powiatu komisarz. Nie damy panu, panie radny, tej satysfakcji.

Po zakończeniu dyskusji radni przystąpili do głosowania nad wotum zaufania dla Zarządu Powiatu. Za jego udzieleniem było 10 radnych, 4 miało przeciwny pogląd, a jeden wstrzymał się od głosu.

Kolejnymi punktami programu obrad były przedstawienie informacji o stanie mienia Powiatu Wałeckiego za 2025 r., przedstawienie sprawozdania finansowego Powiatu Wałeckiego za rok 2025 oraz przedstawienie sprawozdania rocznego z wykonania budżetu Powiatu Wałeckiego za 2025 rok.

W roli głównej wystąpił tu skarbnik powiatu Paweł Gwozdecki. Z przedstawionych przez niego informacji wynikało, że bieżące dochody powiatu – uzupełniane pożyczkami, zaciąganymi głównie wskutek zbyt wolnego napływu środków zewnętrznych na sfinansowanie inwestycji – w 2025 roku sięgnęły około 107 mln zł, a wydatki 105 mln zł. Główną część wydatków stanowiły płace (ok. 66 proc.), które pochłonęły o 8 milionów zł więcej, niż rok wcześniej, co było skutkiem kolejnego wzrostu płacy minimalnej, coraz bardziej zbliżającej się do przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Na oświatę powiat wydał 49 mln zł, a np. na bieżące utrzymanie dróg (bez inwestycji) – 1,8 mln zł. Dług powiatu przekroczył 50 mln zł, a jego obsługa pochłonęła 2,8 mln zł.

Regionalna Izba Obrachunkowa wydała pozytywną opinię o sprawozdaniu z wykonania budżetu Powiatu Wałeckiego za 2025 rok oraz pozytywnie zaopiniowała wniosek Komisji Rewizyjnej w sprawie udzielenia Zarządowi Powiatu w Wałczu absolutorium z tytułu wykonania budżetu za 2025 rok – ale z zastrzeżeniem, że nie ma już możliwości dalszego zadłużania powiatu. RIO zaleciła też minimalizację wydatków.

W dyskusji poprzedzającej serię głosowań absolutoryjnych Piotr Pierzyński uznał, że przygotowane przez Zarząd i Skarbnika dokumenty zawierają braki tak istotne, że uniemożliwiają one poparcie wniosku o udzielenie absolutorium. W jego ocenie, z opinii RIO wynika, że sytuacja finansowa powiatu jest skrajnie niebezpieczna, tymczasem Zarząd zamierza zaciągnąć kolejną pożyczkę krótkoterminową w wysokości 6 mln zł.

– Zastanawiam się, jak to jest w ogóle możliwe, skoro RIO stwierdziło, że nie można bardziej zadłużać powiatu – mówił radny PiS. – Zarządzanie powiatem jest nieodpowiedzialne i skrajnie ryzykowne. Jak w tym stanie można zagłosować za udzieleniem absolutorium?

– Nie zgadzam się do końca z kolegą Piotrem, że zła sytuacja powiatu jest wyłącznie efektem złego zarządzania – ripostował Jerzy Goszczyński. – W mojej ocenie to system finansowania powiatów jest niewydolny, a państwo abdykowało, spychając na barki samorządów swoje zadania i nie wskazując w wystarczającym stopniu źródeł finansowania. Ja będę głosował za udzieleniem absolutorium, bo budżet, ze wszystkim zastrzeżeniami, ale jednak został wykonany i to jest dla mnie przesłanką do przyjęcia uchwały.

– Budżet zawsze jest poddawany krytycznej ocenie – przekonywał starosta. – My mamy taki budżet, jaki zafundowało nam Ministerstwo Finansów. Dostajemy tak naprawdę dotację, nazywaną dla niepoznaki udziałem w podatkach PIT i CIT od obywateli, chyba tylko dlatego, żebyśmy się cieszyli, że mamy coś swojego.

Odnosząc się do wątków, pojawiających się w debacie Bogdan Wankiewicz stwierdził, że powiat został niejako zmuszony przez wojewodę do budowy placówki opiekuńczo-wychowawczej.

– Musieliśmy się na to zgodzić, bo inaczej byłaby kara – mówił starosta. – Wybudowaliśmy ją dużym nakładem środków, także własnych, a uruchomimy ją we wrześniu. Ale budowa to nie wszystko. Zwracam uwagę, że będzie tam mogło przebywać tylko 14 dzieci, co oznacza, że koszty utrzymania tej placówki będą bardzo wysokie. Potrzeby powiatu w sprawie umieszczania dzieci w placówkach opiekuńczych są kilka razy wyższe. Natomiast co do krótkoterminowego kredytu na 6 milionów, to przecież Rada zgodziła się na jego zaciągnięcie podczas uchwalania budżetu na ten rok. Nie wzięliśmy z niego ani złotówki, ale trzymamy go jako zabezpieczenie w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń.

A zwracając się bezpośrednio do Piotra Pierzyńskiego, Bogdan Wankiewicz stwierdził:

– Jest pan świetnym propagandystą, to muszę panu oddać. Gdzie pan się tego nauczył? W wojsku chyba nie, może w jakichś służbach?

– Od pana się nauczyłem! – ripostował radny.

– Nie, ode mnie na pewno nie, ode mnie mógł się pan nauczyć tylko bardzo dobrych rzeczy! – zapewnił starosta.

– Ja sobie wypraszam takie wycieczki osobiste, jakieś opowiadanie pod nosem o służbach – przerwał tę wymianę nieuprzejmości Piotr Pierzyński. – Oczekuję od pana przeprosin!

Przeprosin jednak nie było, były za to głosowania w sprawie przyjęcia informacji o mieniu powiatu, podjęcia uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Powiatu Wałeckiego wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu za 2025 rok oraz w sprawie udzielenia Zarządowi Powiatu w Wałczu absolutorium za 2025 rok. Wszystkie (w tym jedno po reasumpcji) zakończyły się wynikiem 11 głosów za i 3 przeciw.

Po krótkiej chwili na gratulacje, podziękowania i wręczenie kwiatów staroście, obrady były kontynuowane i przebiegały już gładko. Jednogłośnie przyjęte zostały: sprawozdanie z działalności Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wałczu w 2025 r., informacja na temat realizacji Powiatowej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2021-2027 w 2025 r., realizacji Powiatowego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w zakresie rehabilitacji społecznej, zawodowej i zatrudnienia oraz przestrzegania praw osób niepełnosprawnych na lata 2021 -2025 w 2025 r., a także ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2025 dla Powiatu Wałeckiego. Również jednogłośnie radni zaakceptowali zmianę w tegorocznym budżecie powiatu oraz przejęcia od osoby fizycznej skrawka gruntu w Miłogoszczy, na którym ma zostać ułożony chodnik. Jeden radny wstrzymał się natomiast od głosu w sprawie przyjęcia zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej Powiatu.

Po wyczerpaniu programu obrad przewodniczący Rady zakończył Sesję.

Tomasz Chruścicki